BPC-157 nedir, ne işe yarar? Kanıt, riskler ve Türkiye'deki durum

BPC-157, mide suyundaki bir proteinden türetilmiş 15 amino asitlik sentetik bir peptittir. Sıçan çalışmalarında tendon, kas ve bağırsak hasarında iyileşmeyi hızlandırdığı bildirildi. İnsanda kontrollü ve tam metni yayımlanmış çalışma yok. TİTCK'nin 2 Ekim 2026 listesinde BPC-157 içeren ruhsatlı ürün bulunmuyor; WADA ise sporda her zaman yasaklıyor.

BPC-157 nedir?

BPC-157, insan mide suyundan ayrıştırılan BPC adlı proteinin 15 amino asitlik bir parçasıdır. Literatürde ilk kez 1993'te tanımlandı. İlaç geliştirme kayıtlarında Bepecin ve PL 14736 adlarıyla da geçer.

Nasıl etki ettiği net değil. Öne sürülen yollar yeni damar oluşumu (VEGFR2 sinyali), nitrik oksit sistemi ve bağ dokusu hücrelerinin (fibroblast) etkinliğidir. FDA'nın 2026 değerlendirmesine göre molekülün bağlandığı hedef henüz bulunamadı.

Hiçbir ülkede BPC-157 içeren onaylı ilaç yok. Piyasada görülen flakon, kapsül ve spreyler ilaç olarak değerlendirilip onaylanmış ürünler değildir.

BPC-157 ne işe yarar? Araştırmalar ne diyor

Sıçan çalışmalarında BPC-157'nin kesilmiş tendon, kas, bağ ve bağırsak hasarında iyileşmeyi hızlandırdığı bildirildi. 2019 tarihli bir derleme sonuçları tutarlı buldu. Ancak çalışmaların çoğu küçük kemirgen modellerinde ve az sayıda araştırma grubunca yapıldı.

2025 tarihli sistematik derleme, Haziran 2024'e kadarki 36 çalışmayı inceledi; 35'i hayvan veya hücre, yalnız 1'i insan çalışmasıydı. Sonradan eklenenlerle birlikte insan verisi aşağıdaki küçük çalışmalardan ibaret.

Sakatlık ve iyileşme için anılan diğer maddeler iyileşme ve sakatlık sayfasında toplanıyor.

• Diz ağrısı (2021): 17 hastanın kayıtlarına geriye dönük bakılan, kontrol grubu olmayan vaka serisi; ağrı telefonla soruldu.
• İnterstisyel sistit (2024): 12 kadında tek kollu, kontrolsüz pilot çalışma.
• Damar yolu güvenliği (2025): 2 sağlıklı gönüllüde iki günlük deneme.
• Ülseratif kolit (2005): 53 hastalık randomize çalışma yalnız kongre özeti olarak duyuruldu; FDA bu verinin etkinliği göstermeye yetmediği sonucuna vardı.

BPC-157 nasıl kullanılır?

Onaylı bir kullanım şekli olmadığı için bu sayfada doz, süre veya uygulama tarifi yer almaz. İnsanda hangi yolla ne kadar emildiği bilinmiyor.

FDA, ağızdan, deri altına, burundan veya deriden verilen BPC-157 için insanda farmakokinetik veri bulamadı. Lavmanla verildiği iki küçük çalışmada kanda çoğunlukla ölçülebilir düzeye ulaşmadı. Hayvanlarda kandaki yarı ömrü dakikalarla ölçülüyor.

Meksika'da 2015'te kaydedilen ağızdan tablet çalışmasının sonucu paylaşılmadı. Evde flakon hazırlamanın sterillik riskleri peptit sulandırma rehberinde anlatılıyor.

• İnsanda etkili ve güvenli bir doz olup olmadığı bilinmiyor.
• Ağızdan, deri altından veya burundan verildiğinde kana ne kadar geçtiği bilinmiyor.
• Aylarca kullanımın kanser, pıhtılaşma ve bağışıklık sistemi üzerindeki etkisi bilinmiyor.
• Gri piyasa ürünlerinin gerçekten BPC-157 içerip içermediği çoğu zaman bilinmiyor.

BPC-157 ve TB-500 neden birlikte anılıyor?

Gri piyasada BPC-157 ile TB-500 aynı flakonda karışım olarak satılıyor. İkisinin birlikte kullanımını inceleyen kontrollü insan çalışması yok.

FDA'nın yan etki sisteminde bu karışımla ilgili bir kayıt var. 'Yalnız araştırma amaçlı' etiketli ürünü kullanan bir kadında ciltte ve diş etinde koyulaşma gelişti; ürün yeniden kullanılınca aynı tablo tekrarladı. Ürün iki peptit içerdiği için sorumlu madde belirlenemedi.

İki maddenin farkı BPC-157 ve TB-500 karşılaştırmasında ayrıntılı anlatılıyor.

BPC-157 yasal mı? ABD'de 2026 FDA kurulu oylaması

ABD'de BPC-157 onaylı ilaç değil. FDA 2023'te onu eczanede hazırlanan ilaçlar için 'önemli güvenlik riski taşıyabilecek' maddeler arasına (Kategori 2) aldı. Aday gösterenler başvurularını geri çekince madde bu listeden de çıktı.

FDA maddeyi kendi kararıyla 23 Temmuz 2026'da danışma kuruluna götürdü ve listeye eklenmemesini önerdi. Kurul 8'e 6 oyla (1 çekimser) eklenmesi yönünde tavsiye verdi.

Tavsiye bağlayıcı değil. Kural süreci tamamlanmadan ABD'de de eczanede hazırlanması yasal hale gelmiyor. Bu oylama Türkiye'deki durumu değiştirmez.

BPC-157 yan etkileri ve zararları

BPC-157'nin insandaki yan etki profili kontrollü çalışmayla ölçülmedi. Küçük insan çalışmalarında ciddi yan etki bildirilmedi; ancak çalışmalar kısa sürdü ve güvenlik izlemesi sınırlıydı. Sağlıklı gönüllülere lavmanla verildiğinde en sık baş ağrısı ve gaz bildirildi.

FDA'nın yan etki sisteminde üç enjeksiyon bildirimi var. Bunlar enjeksiyon yerinde kızarıklık ve şişlik, nefes darlığıyla acil başvurusu, ciltte ve diş etinde koyulaşma. Üç kayıtta da nedensellik belirsiz.

• Bağışıklık tepkisi: FDA, enjeksiyonla verilen peptitlerin kümelenme ve yan ürünler nedeniyle bağışıklık tepkisi doğurabileceğini belirtiyor; BPC-157 için bu hiç test edilmedi.
• Kısa hayvan toksisite verisi: 28 günlük sıçan ve köpek çalışmalarında pıhtılaşma testlerinde ve karaciğer değerlerinde değişiklik görüldü.
• Damar oluşumu ve kanser: BPC-157'nin yeni damar oluşumunu artırdığı öne sürülüyor. Bunun var olan tümörlere etkisi bilinmiyor ve kanser riskini ölçen bir çalışma yok.
• Ürün kalitesi: FDA, BPC-157 için kimlik, saflık, mikrobik kalite ve endotoksin testlerine dair verilerin eksik ya da yetersiz olduğunu yazdı. Gri piyasa flakonu bu testlerin hiçbirinden geçmek zorunda değil.
• Doping: Lisanslı sporcu için pozitif test ve ceza riski var; ayrıntılar peptitler ve doping rehberinde.

Kimler dikkat etmeli?

• Gebelik ve emzirme
• Aktif kanser veya kanser öyküsü
• Pıhtılaşma bozukluğu olanlar ve kan sulandırıcı kullananlar
• 18 yaş altı
• Lisanslı sporcular

Doping (WADA): WADA 2026 Yasaklı Listesi'nde S0 (onaylanmamış maddeler) sınıfında adıyla geçiyor; yarışma içinde ve dışında her zaman yasak. Liste BPC-157'yi 2022'den beri örnek olarak sayıyor.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. FDA Briefing Document: BPC-157 (Pharmacy Compounding Advisory Committee, 23–24 Temmuz 2026)
2. FDA, Pharmacy Compounding Advisory Committee toplantı sayfası, 23–24 Temmuz 2026
3. TIME, FDA danışma kurulunun peptit oylaması haberi, 23 Temmuz 2026
4. FDA, Önemli güvenlik riski taşıyabilecek bulk maddeler (Kategori 2 ve geri çekilenler)
5. WADA 2026 Yasaklı Listesi
6. WADA 2022 Yasaklı Listesi
7. Gwyer D, Wragg NM, Wilson SL. Cell Tissue Res 2019 (derleme)
8. Vasireddi N ve ark. HSS J 2025 (sistematik derleme)
9. McGuire FP ve ark. Curr Rev Musculoskelet Med 2025 (derleme)
10. Lee E, Padgett B. Altern Ther Health Med 2021 (diz ağrısı vaka serisi)