Semax ve Selank nedir? Rusya'daki ruhsat ve çalışmaların sınırları

Semax ve Selank, Rusya'da geliştirilmiş, yedi amino asitlik sentetik peptitlerdir. Semax Rusya'da burun damlası olarak kayıtlı bir nootropik ilaçtır ve inmede kullanılır; Selank ise orada kaygı giderici ilaç olarak kayıtlıdır. Destekleyen çalışmalar küçüktür, çoğu Rusça yayımlandı ve geliştirici ekiplerle bağlantılıdır. Türkiye'de ve ABD'de onaylı ilaç değillerdir.

Semax nedir?

Semax, yedi amino asitten oluşan sentetik bir peptittir (Met-Glu-His-Phe-Pro-Gly-Pro). Rusya Bilimler Akademisi Moleküler Genetik Enstitüsü'nde, akademisyenler I. P. Ashmarin ve N. F. Myasoedov'un yönetiminde sentezlendi.

ACTH, yani adrenokortikotropik hormonun 4–10 parçasının sentetik benzeridir. FDA'ya göre bu parça ACTH'nin hormon etkilerini taşımaz ama sinir sistemiyle ilgili etkilerini korur.

Semax Rusya'da kayıtlı bir ilaçtır ve iki farklı yoğunlukta burun damlası olarak bulunur. Rus kaynakları onu nootropik, yani bilişsel işlevleri desteklediği kabul edilen ilaçlar arasında sayar ve inme tedavisinde kullanıldığını yazar.

Selank nedir?

Selank da yedi amino asitlik sentetik bir peptittir (Thr-Lys-Pro-Arg-Pro-Gly-Pro). Rus araştırmacıların 2022 tarihli derlemesi onu Rusya'da kayıtlı peptit ilaçlar arasında, kaygı giderici, yani anksiyolitik grupta sayıyor.

Geliştirici enstitünün laboratuvar çalışmasına göre selank, beyindeki GABA reseptörlerinin çalışmasını dolaylı olarak düzenliyor olabilir. Benzodiazepin grubu kaygı ilaçları da bu sistem üzerinden etki eder.

Semax ve selank Türkiye'de sıklıkla birlikte aranır ve internette karışım ürünler satılır. İki peptit kimyasal olarak ayrı maddelerdir; kanıtları da ayrı değerlendirilmelidir. Bu alandaki diğer maddeler için zihin ve uyku sayfasına bakabilirsiniz.

Semax ve selank ne işe yarar? Çalışmalar ne diyor

Rusya'daki klinik çalışmalar küçük gruplarla yapıldı ve çoğunda plasebo yerine başka bir ilaçla karşılaştırma ya da kontrolsüz izlem kullanıldı. Öne çıkanlar şunlar:

• Selank ve yaygın anksiyete: yaygın anksiyete bozukluğu ya da nevrastenisi olan 62 hasta selank veya bir benzodiazepin olan medazepam aldı. Kaygı giderici etki iki grupta benzer bulundu; yazarlar selankın yorgunluğu da azalttığını bildirdi.
• Selank ve fenazepam: fenazepamı tek başına alan 30 hasta ile fenazepama selank eklenen 40 hasta karşılaştırıldı. Yazarlar selank eklenince fenazepamın dikkat ve bellek bozulması, uyku hâli gibi bazı yan etkilerinin azaldığını bildirdi.
• Semax ve inme: 2018'de izlenen 110 inme hastasında semax alanlarda kandaki BDNF, yani sinir hücrelerinin yaşamını ve büyümesini destekleyen protein yükseldi. Bu hastalarda günlük yaşam becerilerinin daha hızlı toparlandığı bildirildi.

Bu çalışmaların sınırları neler?

Çalışmalar Rusça dergilerde yayımlandı ve özetlerinde plasebo grubu ya da körleme tarif edilmiyor. Selank çalışmalarının yazarları arasında peptidi geliştiren enstitünün araştırmacıları da var.

FDA, 2026'da semaxı değerlendirirken inme çalışmalarının tam metinleri yalnız Rusça olduğu için bunları incelemeye alamadı. Migren ve trigeminal nevraljide bulduğu çalışmalar küçük, kontrolsüz ve açık etiketliydi; semax hastaların çoğunda ağrıyı gidermedi.

ABD'de yayımlanan bağımsız bir derleme, selankı az çalışılmış Rus ilaçları arasında sayıyor ve ABD'de takviye diye satılmasını eleştiriyor. FDA uzmanları Mayıs 2026'da semaxın eczanede hazırlanan ilaçlarda kullanılabilecek maddeler listesine alınmamasını önerdi; konu Temmuz 2026'da FDA danışma kurulunda görüşüldü.

Semax ve selank hakkında ne bilinmiyor?

Rusya'daki kayıt, bu peptitlerin Batı'daki ilaç onay standartlarına göre sınandığı anlamına gelmiyor. Açık sorular şunlar:

• Sağlıklı kişilerde dikkat ve hafızaya etkisi: yalnız birkaç küçük çalışma var.
• Vücutta nasıl dağıldıkları: FDA semax için insan farmakokinetik çalışması bulamadı.
• Uzun süreli kullanımın güvenliği.
• Enjeksiyonla kullanımın güvenliği: FDA, deri altı semax için hiç güvenlik verisi bulamadı.
• İkisinin birlikte kullanılmasının etkisi ve güvenliği.

Semax ve selank yan etkileri ve riskleri

Yan etki verisi sınırlı. FDA'nın derlediği yayınlarda semax yaklaşık 33–47 sağlıklı yetişkine, hastalığı olan 69 yetişkine ve depresyon ya da tik bozukluğu olan 451 çocuğa verilmiş. Bu yayınların çoğu yan etkileri hiç tartışmamış.

FDA, semaxın olası pıhtı önleyici etkisi nedeniyle kanama riskini ve enjeksiyonda bağışıklık tepkisi riskini kaygı olarak not etti. Selank için FDA, insanda güvenlik bilgisinin eksik olduğunu yazıyor.

Lisanslı sporcular için doping boyutu ayrıca önemli; ayrıntı peptitler ve doping rehberinde.

• Kanama riski: kan sulandırıcı kullananlarda kuramsal kaygı (semax).
• Sakinleştiricilerle etkileşim: selank GABA sistemi üzerinden etki ediyor olabilir.
• Etiket ve içerik uyumsuzluğu: FDA, aynı adla farklı tuz ve türevlerin satıldığını bildiriyor.
• Enjeksiyonluk ürünlerde sterilite ve endotoksin güvencesinin olmaması.

Kimler dikkat etmeli?

• Gebelik ve emzirme dönemi
• 18 yaş altındakiler
• Kanama bozukluğu olanlar ve kan sulandırıcı kullananlar
• Benzodiazepin ya da başka sakinleştirici kullananlar
• Psikiyatrik bir hastalık için tedavi görenler
• Lisanslı sporcular

Doping (WADA): Semax ve selank WADA 2026 Yasaklı Listesi'nde adıyla geçmez. S0 başlığı yalnız hiçbir resmî sağlık otoritesince insanda tedavi için onaylanmamış maddeleri kapsar; iki peptit de Rusya'da kayıtlı olduğundan bu tanımın dışında kalabilir. S2 sınıfı ise kortikotropinleri (ACTH) ve benzer kimyasal yapıda ya da benzer biyolojik etkideki maddeleri yarışma içi ve dışı yasaklar; semax bir ACTH parçasının benzeridir. Sporcular kullanmadan önce ulusal antidoping kuruluşundan yazılı görüş almalıdır.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. FDA — Semax değerlendirmesi, magistral danışma kurulu brifing belgesi (Mayıs 2026)
2. FDA — Magistral üretimde önemli güvenlik riski olabilecek maddeler (Kategori 2)
3. Deigin VI ve ark. Pharmaceutics 2022 — Rusya'da peptit ilaç geliştirme
4. Vyunova TV ve ark. Protein Pept Lett 2018 — selankın moleküler etkisi
5. Zozulia AA ve ark. Zh Nevrol Psikhiatr 2008 — anksiyete bozukluğunda selank
6. Medvedev VE ve ark. Zh Nevrol Psikhiatr 2015 — selank ve fenazepam
7. Gusev EI ve ark. Zh Nevrol Psikhiatr 2018 — inme hastalarında semax
8. Doyno CR, White CM. J Clin Pharmacol 2021 — GABA üzerinden etki eden maddeler
9. Vanhee C ve ark. Drug Test Anal 2020 — el konulan ürünlerde selank ve semax
10. WADA 2026 Yasaklı Listesi