Liraglutid (Saxenda, Victoza) nedir?

Liraglutid, bağırsak hormonu GLP-1'i taklit eden ve günde bir kez deri altına yapılan bir iğnedir. Türkiye'de Saxenda kilo yönetimi, Victoza tip 2 diyabet için ruhsatlıdır. 56 haftalık SCALE çalışmasında Saxenda ile ortalama kilo kaybı %8,0, plaseboda %2,6 oldu. Beyaz reçeteyle satılır, SGK ödemez.

Liraglutid nedir, ne işe yarar?

Liraglutid bir GLP-1 reseptör agonistidir, yani bağırsak hormonu GLP-1'i taklit eden ilaçtır. İnsan GLP-1'iyle %97 aynı diziye sahiptir ve yarılanma ömrü yaklaşık 13 saattir. Bu yüzden günde bir kez uygulanır.

Türkiye'de iki ana markası vardır: Saxenda kilo yönetimi, Victoza tip 2 diyabet için ruhsatlıdır. Xultophy ise liraglutid ile bir insülinin birleşimidir.

Saxenda içeriği nedir, nasıl çalışır?

Bir Saxenda kaleminde 3 ml çözelti içinde 18 mg liraglutid vardır. Kutudaki '6 mg/ml' ifadesi doz değil, yoğunluktur; Victoza kalemi de aynı yoğunluktadır.

Türkiye'deki kısa ürün bilgisine (KÜB) göre liraglutid tokluk hissini artırır, açlığı ve yemek isteğini azaltır. Kilo kaybı esas olarak yağ dokusundan olur; ilaç enerji harcamasını artırmaz.

Saxenda ne işe yarar? Araştırmalar ne diyor

Saxenda, vücut kitle indeksi (VKİ) 30 ve üstü olan yetişkinlerde diyet ve harekete ek olarak kullanılır. Kiloyla ilişkili bir hastalık varsa VKİ 27–30 arasında da kullanılabilir. KÜB'e göre 12 yaş ve üstü, 60 kg ve üzeri obez ergenlerde de kullanılabilir.

KÜB, günde 3,0 mg'la 12 haftanın sonunda kilonun en az %5'i verilemediyse Saxenda'nın kesilmesini söyler. Başlıca çalışmalar şunlardır:

• SCALE (NEJM 2015): Diyabeti olmayan 3.731 yetişkinde 56 haftada ortalama kilo kaybı 8,4 kg oldu; plaseboda 2,8 kg. Kilosunun en az %5'ini verenler %63,2'ye karşı %27,1'di.
• STEP 8 (JAMA 2022): 338 kişilik karşılaştırmada 68 haftada kilo kaybı haftalık semaglutidle %15,8, günlük liraglutidle %6,4 oldu.
• LEADER (NEJM 2016): Tip 2 diyabetli 9.340 kişide kalp-damar ölümü, kalp krizi veya inme %13,0'a karşı %14,9 görüldü (risk oranı 0,87).
• Ergenler (NEJM 2020): 12–17 yaş arası 251 obez ergende 56 haftada VKİ'sini en az %5 azaltanlar %43,3'e karşı %18,7'ydi.

Saxenda nasıl kullanılır?

KÜB'e göre Saxenda günde bir kez, günün herhangi bir saatinde, yemekten bağımsız uygulanır. Karın, uyluk veya üst kola deri altına yapılır; her gün yaklaşık aynı saatte yapılması tercih edilir.

Doz 0,6 mg ile başlar ve en az birer hafta arayla 0,6 mg'lık adımlarla günde 3,0 mg'a çıkılır. Bir sonraki adım iki hafta üst üste tolere edilemezse tedavinin kesilmesi düşünülebilir. Size uygun doz, hekiminizin yazdığı dozdur.

Victoza'da etiket dozu farklıdır: 0,6 mg ile başlanır, en az bir hafta sonra 1,2 mg'a çıkılır ve gerekirse 1,8 mg'a yükseltilir.

Liraglutid ile semaglutid farkı ne?

İkisi de GLP-1 reseptör agonistidir. Liraglutid günde bir, semaglutid haftada bir uygulanır. STEP 8'de kilo kaybı semaglutidle belirgin olarak daha fazlaydı; ayrıntı Saxenda mı Ozempic mi sayfasında.

Saxenda zararları: uzun vadede ne bilinmiyor?

Bırakınca kilo geri gelebilir. Ergen çalışmasında ilaç kesildikten sonraki 26 haftada VKİ skoru liraglutid grubunda plaseboya göre daha fazla arttı.

Yanıtı net olmayan sorular:

• Kalp hızındaki küçük artışın uzun dönem etkisi; KÜB'e göre bu etkinin klinik önemi belirlenmedi.
• On yılı aşan kesintisiz kullanımın güvenliği.
• Tedavinin ne kadar süre sürdürülmesi gerektiği.

Saxenda yan etkileri ne zaman geçer?

KÜB'e göre mide-bağırsak yan etkileri çoğunlukla tedavinin ilk haftasında başlar ve tedavi sürerken birkaç gün ya da hafta içinde kaybolur. Çoğu hafif veya orta şiddettedir; büyük kısmında tedaviyi bırakmak gerekmedi.

Genel zaman çizelgesi zayıflama iğnesi yan etkileri rehberinde.

• Çok sık görülenler: bulantı, kusma, ishal ve kabızlık.
• Safra kesesi taşı ve iltihabı plaseboya göre daha sık görüldü; fark yalnız kilo kaybıyla açıklanamadı.
• Akut pankreatit bildirildi; şüphesinde ilaç kesilir, doğrulanırsa yeniden başlanmaz.
• Kalp hızı ortalama dakikada 2,5 atım arttı; dinlenirken çarpıntı olursa hekime söylenmelidir.
• Kusma ve ishal sıvı kaybıyla böbrek fonksiyonunu bozabilir.
• ABD'de FDA, 13 Ocak 2026'da 91 çalışmayı inceledi ve GLP-1 ilaçlarıyla intihar düşüncesi riskinde artış bulmadı; bu uyarının Saxenda etiketinden kaldırılmasını istedi.

Kimler dikkat etmeli?

• Kendisinde veya ailesinde medüller tiroid kanseri ya da MEN 2 sendromu olanlar (KÜB'e göre kontrendike)
• Gebeler; gebelik isteniyorsa ya da gebelik olursa ilaç kesilir
• Emziren kadınlar
• 12 yaş altı çocuklar (Türkiye KÜB'üne göre güvenlilik kanıtlanmamış)
• Şiddetli böbrek yetmezliği olanlar (önerilmez)
• Liraglutid kullanırken pankreatit geçirenler (doğrulanırsa yeniden başlanmaz)

Doping (WADA): WADA 2026 Yasaklı Listesi'nde yok.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. Pi-Sunyer X ve ark. NEJM 2015 (SCALE)
2. Rubino DM ve ark. JAMA 2022 (STEP 8)
3. Marso SP ve ark. NEJM 2016 (LEADER)
4. Kelly AS ve ark. NEJM 2020 (ergenlerde liraglutid)
5. TİTCK, Saxenda Kısa Ürün Bilgisi (onay 07.03.2025)
6. EMA, Victoza ürün bilgisi
7. FDA, GLP-1 ilaçlarında intihar düşüncesi uyarısının kaldırılması (13 Ocak 2026)
8. WADA 2026 Yasaklı Listesi