Tirzepatid (Mounjaro) nedir, nasıl çalışır?

Tirzepatid, GIP ve GLP-1 adlı iki bağırsak hormonunun reseptörlerini birlikte uyaran haftalık bir iğnedir. Türkiye'de yalnız Mounjaro adıyla, tip 2 diyabet ve kilo yönetimi için ruhsatlıdır; ABD markası Zepbound Türkiye'de yoktur. 72 haftalık SURMOUNT-1'de en yüksek dozda ortalama kilo kaybı %20,9 oldu. Beyaz reçeteyle satılır, SGK ödemez.

Tirzepatid nedir, ne işe yarar?

Tirzepatid, haftada bir deri altına yapılan bir peptit ilaçtır. Türkiye'deki kısa ürün bilgisine (KÜB) göre iki kullanım alanı vardır: kontrolsüz tip 2 diyabet ve kilo yönetimi.

Kilo yönetiminde, vücut kitle indeksi (VKİ) 30 ve üstü olan ya da kiloyla ilişkili bir hastalıkla birlikte 27–30 arasında olan yetişkinlerde kullanılır. Düşük kalorili diyet ve artırılmış hareketle birlikte verilir. 18 yaş altında güvenliliği belirlenmemiştir.

Mounjaro nasıl çalışır?

Tirzepatid hem GIP hem GLP-1 reseptörlerini uyaran ikili bir agonisttir. GIP ve GLP-1, yemekten sonra bağırsaktan salınan ve iştahla kan şekerini düzenleyen hormonlardır. Bu reseptörler beynin iştahı düzenleyen bölgelerinde de bulunur.

KÜB'e göre GIP reseptöründeki etkisi doğal hormona benzer, GLP-1 reseptöründeki etkisi ise doğal GLP-1'den daha zayıftır. Yarılanma ömrü yaklaşık 5 gündür; bu yüzden haftada bir uygulanır.

Mounjaro ne işe yarar? Araştırmalar ne diyor

Kilo ve diyabet etkisi SURMOUNT ve SURPASS adlı faz 3 programlarında incelendi. Başlıca sonuçlar şunlardır:

Kafa kafaya karşılaştırmanın ayrıntısı Ozempic mi Mounjaro mu sayfasında. ABD'de Zepbound adıyla, obezitesi olan yetişkinlerde orta-ağır uyku apnesi endikasyonu da vardır.

• SURMOUNT-1 (NEJM 2022): Diyabeti olmayan 2.539 yetişkinde 72 haftada ortalama kilo kaybı 5 mg'da %15,0, 10 mg'da %19,5, 15 mg'da %20,9 oldu; plaseboda %3,1.
• SURMOUNT-5 (NEJM 2025): 751 kişilik açık etiketli karşılaştırmada 72 haftada kilo kaybı tirzepatidde %20,2, semaglutidde %13,7 oldu.
• SURPASS-2 (NEJM 2021): Tip 2 diyabette 40 haftada HbA1c tirzepatidle 2,01–2,30 puan, 1 mg semaglutidle 1,86 puan düştü.
• SURPASS-CVOT (NEJM 2025): Tip 2 diyabet ve damar hastalığı olan 13.299 kişide kalp-damar olayları tirzepatidde %12,2, dulaglutidde %13,1 görüldü. Tirzepatid daha kötü değildi, ancak üstünlük gösterilmedi.

Mounjaro nasıl kullanılır, aç mı tok mu?

KÜB'e göre Mounjaro haftada bir kez, günün herhangi bir saatinde, aç veya tok uygulanabilir. Karın, uyluk veya üst kola deri altına yapılır; enjeksiyon yeri her dozda değiştirilir.

Başlangıç dozu haftada 2,5 mg'dır ve 4 hafta sonra 5 mg'a çıkılır. Gerekirse doz, en az 4 haftalık aralarla 2,5 mg'lık adımlarla artırılır; en yüksek doz haftada 15 mg'dır. Size uygun doz, hekiminizin yazdığı dozdur.

Unutulan doz 4 gün içinde yapılır. 4 gün geçtiyse doz atlanır ve olağan güne dönülür.

Mounjaro zararları: uzun vadede ne bilinmiyor?

Bilinen bir sorun, bırakınca kilonun geri gelmesidir. SURMOUNT-4'te 36 haftalık tedaviden sonra plaseboya geçenler sonraki 52 haftada %14,0 kilo aldı. Tedaviye devam edenler ise %5,5 daha verdi.

Yanıtı net olmayan sorular:

• On yılı aşan kesintisiz kullanımın güvenliği.
• Verilen kilonun ne kadarının kas olduğu ve bunun yaşlılardaki sonucu.
• Tedavinin ne kadar süre sürdürülmesi gerektiği ve en uygun bırakma yolu.

Mounjaro yan etkileri ne zaman başlar, ne kadar sürer?

Mide-bağırsak yan etkileri en sık doz artırma döneminde görülür ve zamanla azalır. KÜB'e göre diyabeti olmayanlarda yapılan kilo çalışmasında bulantı %24,6–33,3 (plasebo %9,5), ishal %18,7–23,0 (plasebo %7,3) oranında görüldü. Bu şikâyetlerin çoğu hafif veya orta şiddetteydi.

Genel zaman çizelgesi için zayıflama iğnesi yan etkileri rehberine bakın.

• Mide-bağırsak şikâyeti nedeniyle tedaviyi bırakma %1,9–4,4 (plasebo %0,5).
• Kusma ve ishal sıvı kaybıyla böbrek fonksiyonunu bozabilir; sıvı kaybına karşı önlem alınmalıdır.
• Akut pankreatit bildirildi; şüphesinde ilaç kesilir, doğrulanırsa yeniden başlanmaz.
• Safra kesesi iltihabı %0,6 (plasebo %0,2).
• Doğum kontrol hapı: ABD etiketi, başlangıçta ve her doz artışından sonra 4 hafta ek bir bariyer yöntem önerir. Türkiye KÜB'ü hap dozunda değişiklik gerekmediğini söyler; konuyu hekiminizle konuşun.
• Ameliyat ya da derin sedasyon öncesi ilacı kullandığınızı söyleyin; aspirasyon vakaları bildirildi.

Kimler dikkat etmeli?

• Kendisinde veya ailesinde medüller tiroid kanseri ya da MEN 2 sendromu olanlar (KÜB'e göre kontrendike)
• Gebeler; ilaç planlı gebelikten en az 1 ay önce kesilir
• Doğum kontrol yöntemi kullanmayan doğurganlık çağındaki kadınlar (önerilmez)
• 18 yaş altı (güvenlilik belirlenmemiş)
• Pankreatit öyküsü olanlar (çalışılmamış, dikkatli kullanım)
• Başka bir GLP-1 ilacı ya da DPP-4 inhibitörü kullananlar (KÜB'de bu ilaçlarla birlikte kullanım yer almaz)

Doping (WADA): WADA 2026 Yasaklı Listesi'nde yok. Tirzepatid belirteçleri 2026'da WADA İzleme Programı'na eklendi; yarışma içi ve dışı izleniyor ama yasak değil.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. Jastreboff AM ve ark. NEJM 2022 (SURMOUNT-1)
2. Aronne LJ ve ark. NEJM 2025 (SURMOUNT-5)
3. Aronne LJ ve ark. JAMA 2024 (SURMOUNT-4)
4. Frías JP ve ark. NEJM 2021 (SURPASS-2)
5. Nicholls SJ ve ark. NEJM 2025 (SURPASS-CVOT)
6. TİTCK, Mounjaro 2,5 mg/0,5 ml Kısa Ürün Bilgisi (onay 28.10.2025)
7. TİTCK, Mounjaro 2,5 mg KwikPen Kısa Ürün Bilgisi (onay 06.03.2026)
8. FDA, Zepbound kullanım bilgisi (2026)
9. EMA, Mounjaro EPAR
10. WADA 2026 İzleme Programı