Tesamorelin nedir, ne işe yarar?

Tesamorelin, büyüme hormonu salgılatan hormonun (GHRH) sentetik bir benzeridir. ABD'de Egrifta adıyla yalnız HIV'li yetişkinlerde karın içi fazla yağı azaltmak için onaylıdır; ABD etiketi ilacın kilo vermek için kullanılmadığını açıkça yazar. Kanıt HIV'li hastalarla sınırlıdır. Türkiye'de ve Avrupa Birliği'nde ruhsatlı ürün yoktur.

Tesamorelin nedir?

Tesamorelin, insan GHRH'sinin 44 amino asitlik dizisine altı karbonlu küçük bir zincir eklenerek üretilmiş sentetik bir peptittir. GHRH, beyindeki hipotalamustan salgılanan ve hipofizi büyüme hormonu üretmeye uyaran hormondur.

ABD'de FDA ilacı 2010'da Egrifta adıyla onayladı. Onaylı tek kullanım alanı, lipodistrofisi olan HIV'li yetişkinlerde karın bölgesindeki fazla yağın azaltılmasıdır. Lipodistrofi, vücut yağının anormal dağılımı demektir.

Tesamorelin peptide nedir, nasıl çalışır?

Tesamorelin hipofizdeki GHRH reseptörlerine bağlanır ve vücudun kendi büyüme hormonu salgısını artırır. Büyüme hormonu da IGF-1 adlı büyüme faktörünün kandaki düzeyini yükseltir. İlaç olarak ruhsatlı büyüme hormonu için somatropin sayfasına bakabilirsiniz.

İlk faz 3 çalışmada IGF-1 düzeyi 26 haftada %81 arttı. Etkinin ana hedefi karın içindeki (viseral) yağdır; deri altı karın yağı belirgin değişmedi.

Tesamorelin ne işe yarar? Araştırmalar ne diyor

Onay, HIV'li hastalarda yapılan iki faz 3 çalışmaya dayanır. Başlıca sonuçlar şunlardır:

Onaylı kullanım ve faz 3 kanıtı HIV'li hastalarla sınırlıdır; kanıt puanının 4 olması yalnız bu dar alan için geçerlidir. Hormon eksenini etkileyen diğer maddeler hormon ve kas sayfasında.

• Faz 3 (NEJM 2007): 412 HIV'li hastada 26 haftada karın içi yağ tesamorelinle %15,2 azaldı, plaseboda %5,0 arttı. Trigliseritler de düştü.
• İki faz 3'ün birleşik analizi (JCEM 2010): 806 hastada 26 haftada karın içi yağda plaseboya göre %15,4'lük fark görüldü. Tedaviye devam edenlerde azalma 52. haftada korundu.
• Uzatma çalışması (AIDS 2008): İlaç kesilince karın içi yağ yeniden birikti; etki tedavi süresinin ötesine geçmedi.
• Karaciğer yağlanması (Lancet HIV 2019): HIV ve yağlı karaciğeri olan 61 kişide 12 ayda karaciğer yağ oranı plaseboya göre göreli %37 azaldı.

Tesamorelin kullanıcı yorumları ve bilinmeyenler

Tesamorelin kilo verdiren bir ilaç değildir. ABD etiketi, toplam vücut ağırlığına etkisi nötr olduğu için ilacın kilo yönetiminde kullanılmadığını açıkça yazar.

İnternetteki kullanıcı yorumları çoğunlukla ruhsatsız ürünlere dayanır ve doğrulanamaz. Yanıtı net olmayan sorular:

• Uzun süre yüksek kalan IGF-1'in etkileri; ABD etiketi bunların bilinmediğini yazar.
• Uzun dönem kalp-damar güvenliği; etikete göre henüz belirlenmedi.
• HIV dışındaki kişilerde yarar-zarar dengesi.

Tesamorelin yan etkileri ve riskleri

ABD etiketine göre en sık yan etkiler eklem ağrısı, enjeksiyon yerinde kızarıklık ve kaşıntı, kol-bacak ağrısı, bacaklarda şişlik ve kas ağrısıdır. Aşağıdaki bilgiler onaylı ABD ürününe aittir; ruhsatsız ürünlerde aynı güvenlik verisi geçerli değildir.

• IGF-1 yükselmesi: 26 haftada hastaların %47'sinde IGF-1 normal sınırın belirgin üstüne çıktı (2 standart sapmadan fazla).
• Şeker metabolizması: glukoz intoleransı ve diyabet gelişebilir; kan şekeri tedavi öncesinde ve sırasında izlenir.
• Sıvı tutulması: ödem, eklem ağrısı ve karpal tünel sendromu görülebilir.
• Kanser: aktif kanserde kullanılmaz; kanserin yinelediğine dair belirti olursa ilaç kesilir.
• Aşırı duyarlılık tepkileri bildirildi.
• Ruhsatsız ürünlerde ek risk: içerik ve miktar belirsizliği, mikrop bulaşması.

Kimler dikkat etmeli?

• Gebeler (ABD etiketinde kontrendike)
• Aktif kanseri olanlar (kontrendike)
• Hipofiz ameliyatı, hipofiz tümörü, baş bölgesine ışın tedavisi veya kafa travması nedeniyle hipotalamus-hipofiz ekseni bozulmuş olanlar (kontrendike)
• Diyabet veya bozulmuş glukoz toleransı olanlar (yakın izlem gerekir)
• Ağır ve akut kritik hastalığı olanlar (ölüm riskinde artış uyarısı)
• Doping kontrolüne tabi sporcular

Doping (WADA): WADA 2026 Yasaklı Listesi'nde S2.2.4 (büyüme hormonu salgılatıcı faktörler) altında adıyla yer alır; yarışma içi ve dışı yasaktır.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. Falutz J ve ark. NEJM 2007 (faz 3)
2. Falutz J ve ark. J Clin Endocrinol Metab 2010 (iki faz 3'ün birleşik analizi)
3. Falutz J ve ark. AIDS 2008 (uzatma çalışması)
4. Stanley TL ve ark. Lancet HIV 2019 (karaciğer yağlanması)
5. FDA, Egrifta WR kullanım bilgisi (2025)
6. EMA, Egrifta başvurusunun geri çekilmesi (Haziran 2012)
7. TİTCK, Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi (02.10.2026)
8. 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu, madde 19
9. WADA 2026 Yasaklı Listesi (S2.2.4)